تژگاه > نسخه قابل چاپ > مکان یابی سیمره مهرگان کده (دره شهر امروزی) در دوره ساسانیان بر اساس اعتقادات زرتشتیان:
صفحه نخست > مردم شناسی / تاریخ و جغرافیا / گزارش / یادداشت شما > مکان یابی سیمره مهرگان کده (دره شهر امروزی) در دوره ساسانیان بر اساس اعتقادات زرتشتیان:

مکان یابی سیمره مهرگان کده (دره شهر امروزی) در دوره ساسانیان بر اساس اعتقادات زرتشتیان:


21-09-1396, 22:34. نويسنده: admin
اعتقادات زرتشتیان دربارۀ عناصر مقدس اربعه، تأثیر بسزایی در مکان یابی و انتساب شهرتاریخی سیمره دوران ساسانی داشته است. به طوری بیشتر کاخ باغ های این دوران در جایی واقع شده اند که چهار عنصر مقدس طبیعی در آیین زرتشت، آن را احاطه کرده است. این باغ ها عمدتاً محصور در میان رشته کوه های اطراف بوده و چشمه یا رودخانه ای طبیعی نیز در اطراف آن وجود دارد. 
بنای آتشکده ای در نزدیکی یا مجاورت این باغ ها به عنوان یکی از عناصر چهارگانه (آتش) به تقدیس و تکامل باغ کمک می کند. به این ترتیب، در هر دو الگوی باغ- کاخ و باغ معبد، شاهد برخورد آیینی با طبیعت هستیم و عرصۀ باغ همچون معبدی تلقی می شود که نمونه بارز آن را می توان مجموعه آتشکده سرخ آباد شهر تاریخی سیمره را نام برد....

زرتشتیان به چهار آخیشج (عنصر) آب (رودخانه)، باد، خاک (کوه) و آتش (آتشکده) توجه بسیار داشتند و آن ها را می ستودند.
 در این دوره عناصر طبیعی مثل درخت، رود، کوه و ... مقدس تلقی می شده، تا آنجا که در دین، شکستن شاخۀ درخت، آلوده کردن آب و ... اعمال بسیار زشتی تلقی می شده است که: «من آیینی را باور دارم که در آن آیین، به آب ها، گیاهان، کلاً طبیعت خوب ارج می گذارند» (نصر، 1389: 21). 
زرتشت می گوید: «خواستار ستایش این آب ها و زمین و گیاهانم. خواستار ستایش این جاها و روستاها و چراگاه ها و خانمان ها. خواستار ستایش اورامزدا، دارندۀ این روستاهایم» (دوستخواه، 1371: 105-107). 
در دین زرتشت، هر آنچه دادۀ خداست، پاک و دوستی داشتنی است. آن ها بی احترامی به آب و خاک و قطع کردن درختان را گناهی نابخشودنی می دانستند.

«به اعتقاد آنان، ذره ای از ذات پاک اهورامزدا- به نام فروهر- در همۀ ذات طبیعت موجود است» (خورشیدیان، 1325: 115). امشاسپندان (فرشته ها) اهورامزدا در ادارۀ جهان یاری می رسانند. فرشتگان، آفریدۀ اهورامزدا هستند و برآنکه منشأ اثر باشند، برای هریک از آن ها وظیفه ای معین کرده اند؛ از جمله آناهیتا و آبان، فرشتگان پاسدار آب، آذر و نیریوسنگ، فرشته های پاسدار آتش، زامیا فرشته پاسدار زمین و خاک و وایو فرشته پاسدار باد و هوا است. فرشته هایی هم حامی خورشید، ماه و ستارگان، باران و همچنین مراقب رعایت پاکی و درستی و غیره هستند. 
ایزدان گوناگونی نیز از لحاظ مقام و مرتبه، قبل از امشاسپندان قرار دارند و آفریدۀ اویند، وی را در این کار یاری می دهند (مینوی خرد 1354، 18-11).

همچنین در دوران اسلامی شهرتاریخی سیمره، براساس دستوری که در متون اسلامی در زمینۀ آبادسازی و استعمار طبیعت وجود دارد، کانال های معتدد حفر شد و در مظهر رود و امتداد آن باغ های معتدد شکل گرفت. 
در این دین، برخلاف دیدگاه زرتشتی، انسان اشرف مخلوقات بوده و اجازۀ دخل و تصرف و برتر آمدن از طبیعت را دارد و خواست وی و دخل و تصرف هایش در طبیعت، نقش بسزایی در ایجاد پتانسیل ها و بسترهای مناسب باغ سازی و تغییرات کلی در شهر را داشته است.
به طوری که باید گمان باغ بودن آتشکده ساسانی سرخ آباد از آن جهت دنبال شده که در آن حساسیت طبیعت گرایانۀ ویژه ای وجود داشته است.
 مصادیق بررسی شده در کنار یک چشمۀ آب و نهر پر آب و در یک موقعیت توپوگرافی مهم و با چشم اندازهای بیرونی قابل اعتنا شکل گرفته اند. به همین سبب، واکنش معمار در این معبد نسبت به طبیعت اهمیت ویژه می یابد. در حقیقت، آتشکده تنوره سرخ (باغ معبد ساسانی) حاصل پارادوکسی از طبیعت گرایی و طبیعت گریزی است که به مکان گزینی دقیق شهر ساسانی کمک می کند و دلیل اثبات اداعای نگارنده این سطور می باشد....
ادامه دارد...

ارسالی از عباس_دولتیاری دانش آموخته باستان شناسی
بازگشت